HAZIRLAYAN : ZEL\u0130HA SAYILI K\u00dc\u00c7\u00dcK<\/p>\n\n\n\n
Platon, M\u00d6. 427 y\u0131l\u0131nda Atina\u2019da , Atina\u2019n\u0131n soylu ailelerinden birinin \u00e7ocu\u011fu olarak do\u011fmu\u015ftur.Babas\u0131n\u0131n soyu Atina\u2019 n\u0131n son kral\u0131 Kodos\u2019a , annesinin ki ise \u00fcnl\u00fc yasa koyucu Solon\u2019 a kadar gidiyordu. Ayr\u0131ca Platon, M\u00d6. 401 y\u0131l\u0131nda demokrasiyi ortadan kald\u0131ran Otuzlar H\u00fck\u00fcmeti[1]<\/a>\u2019nde g\u00f6rev alm\u0131\u015f olan Kritias ve Karmanides\u2019e de akrabayd\u0131. Platon, \u00e7ocukluk ve gen\u00e7lik d\u00f6neminde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 aristokrat \u00e7evre ve Atina\u2019n\u0131n, Perikles sonras\u0131 olu\u015fmu\u015f olan y\u00fcksek sanat ve edebiyat ortam\u0131 dolay\u0131s\u0131yla iyi bir e\u011fitim alm\u0131\u015f, \u015fiirler yazm\u0131\u015f, jimnastik, resim ve m\u00fczikle u\u011fra\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Eserleri, yazd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenen \u00fc\u00e7l\u00fc trajedi oyunu, edebiyat, \u015fiir, m\u00fczik ve resim konusundaki<\/strong> bilgisine ve onun sanat\u00e7\u0131 ki\u015fili\u011fine tan\u0131kl\u0131k etmektedir. Fakat gen\u00e7li\u011finde ozan olmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen Platon\u2019un b\u00fct\u00fcn yazd\u0131klar\u0131n\u0131, M\u00d6.407 y\u0131l\u0131nda 20 ya\u015f\u0131ndayken Sokrates\u2019le tan\u0131\u015fmas\u0131ndan sonra yakt\u0131\u011f\u0131 ve tamamen felsefeye y\u00f6neldi\u011fi s\u00f6ylenmektedir[2]<\/a>. Bu tan\u0131\u015fma onun hayat\u0131nda bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olmu\u015ftur. (AKAN , 2012 : 22).<\/p>\n\n\n\n Atina\u2019n\u0131n o d\u00f6nemde i\u00e7inde bulundu\u011fu politik yap\u0131n\u0131n bozuklu\u011fu, kurumlar\u0131n \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f olmas\u0131, de\u011ferlerin erozyona u\u011framas\u0131 ve sonucunda gelinen noktada sofistlerin, yasalar\u0131n, siyasi kurumlar\u0131n, inan\u00e7lar\u0131n, geleneklerin ve ahlaki de\u011ferlerin etkisini yok etmeye y\u00f6nelik tav\u0131r ve giri\u015fimleri, Atina\u2019n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00f6nleme noktas\u0131nda Platon\u2019u bir \u00e7\u00f6z\u00fcm aramaya itmi\u015ftir. (AKAN , 2012 : 23).<\/p>\n\n\n\n Plato\u2019nun mevcut sistemdeki bu aksakl\u0131klarla ilgilenmesinin \u015f\u00fcphesiz bir hikayesi vard\u0131 ve bu hikayenin \u201dkahraman\u0131\u201d hocas\u0131 Sokrates\u2019ten ba\u015fkas\u0131 de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n Platon, Sokrates\u2019in ki\u015fili\u011finden ve siyasi, ahlaki \u00f6\u011fretisinden \u00e7ok etkilenerek, bu bozulmu\u015f ortamda, ancak umut veren adalet, erdem, bilgi, do\u011fruluk gibi de\u011ferler \u00fczerine kurulacak bir siyasi yap\u0131n\u0131n, kurtulu\u015f olabilece\u011fi inanc\u0131na sahip olmu\u015ftur. Bu do\u011frultuda Atina\u2019n\u0131n siyasal hayat\u0131nda aktif rol oynamak istemi\u015f ve Sparta\u2019 yla M\u00d6. 441 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayarak, M\u00d6.404 y\u0131l\u0131nda Atina\u2019n\u0131n yenilgisi ile sonu\u00e7lanan Pelopannes Sava\u015f\u0131 sonunda kurulan Otuzlar H\u00fck\u00fcmeti d\u00f6neminde, devlette g\u00f6rev almaya karar vermi\u015ftir. Fakat Platon bu arzusunu ger\u00e7ekle\u015ftirememi\u015f, haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 politik kariyeri ba\u015flatmay\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc ba\u015faramam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6z konusu Otuzlar H\u00fck\u00fcmeti ortaya koydu\u011fu y\u00f6netim ve yapt\u0131\u011f\u0131 olumsuz uygulamalar sonucunda devrilmi\u015ftir. Platon, daha sonra yerine kurulan yeni y\u00f6netimde g\u00f6rev almay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f, fakat bu iktidar sahibi demokratlar da \u00e7ok sevdi\u011fi hocas\u0131 Sokrates\u2019i, gen\u00e7li\u011fi ba\u015ftan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ve sitenin tanr\u0131lar\u0131n\u0131 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esi ile haks\u0131z yere su\u00e7layarak, M\u00d6.399 y\u0131l\u0131nda o g\u00fcnk\u00fc uygulama gere\u011fi bald\u0131ran zehri i\u00e7irerek, \u00f6lmesini sa\u011flam\u0131\u015flard\u0131r. Gelinen noktadaki durumun umutsuzlu\u011funu, kendisi \u015f\u00f6yle ifade etmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n \u201cSonu\u00e7 ba\u015flang\u0131\u00e7ta politik ya\u015fama girmek i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir istekle dolu olmama kar\u015f\u0131n, i\u015flerin gidi\u015fine bakt\u0131k\u00e7a ve birbiriyle \u00e7eli\u015fen ak\u0131mlar taraf\u0131ndan her y\u00f6ne \u00e7eki\u015ftirildiklerini g\u00f6rd\u00fck\u00e7e,\u2026 kamu ya\u015fam\u0131n\u0131n genel gidi\u015finde herhangi bir iyile\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aramaktan vazge\u00e7memi\u015f olsam da, eylemi uygun bir f\u0131rsat do\u011funcaya kadar erteledim. Sonunda, \u015fimdiki b\u00fct\u00fcn devletlerin hepsinin k\u00f6t\u00fc y\u00f6netildiklerini anlad\u0131m.[3]<\/a>\u201d (AKAN , 2012 : 23 \u2013 24).<\/p>\n\n\n\n Platon\u2019un hayat\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren ikinci olay ise Sokrates\u2019i salt susturmak ad\u0131na \u00f6l\u00fcme mahkum eden bir siyasal d\u00fczenin iyile\u015febilece\u011fine dair inanc\u0131n\u0131 t\u00fcmden yitirmi\u015f olmas\u0131yd\u0131. O, olup bitenler sonucunda bizzat aktif siyasete girmekten tamamen vazge\u00e7ti ve politik ko\u015fullar\u0131n bir tak\u0131m reformlar yoluyla d\u00fczeltilemeyece\u011fi sonucuna vard\u0131. (AKAN , 2012 : 24).<\/p>\n\n\n\n Aktif politik ya\u015famda yer edinmeye d\u00f6n\u00fck motivasyonu kaybetti\u011fi anla\u015f\u0131lan Plato\u2019nun devlet d\u00fczenindeki baz\u0131 aksakl\u0131klar\u0131n giderilmesiyle daha iyiye ula\u015f\u0131labilece\u011fi gibi iyimser d\u00fc\u015f\u00fcncelerini bir kenara b\u0131rakm\u0131\u015f ve sil ba\u015ftan yeni bir d\u00fczen ve bu d\u00fczen i\u00e7in yeni insanlar yeti\u015ftirme fikrine kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yle ki ilerde bu fikrini hayata ge\u00e7irecek ve \u00e7ok geni\u015f bir d\u00fczlemde toplumu \u00fc\u00e7 temel kategoriye ay\u0131r\u0131p her kategori i\u00e7in \u2018mutlak iyi\u2019 ile donataca\u011f\u0131 e\u011fitim modelleri geli\u015ftirecektir.<\/p>\n\n\n\n Platon, VII. Mektup\u2019ta ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir reform olmad\u0131k\u00e7a durumun de\u011fi\u015fmeyece\u011fini, de\u011fi\u015fimin ancak felsefeyle, yani ger\u00e7ek felsefeciler, devletlerde politik denetimi kazan\u0131ncaya kadar ya da devletleri y\u00f6netenlerin ger\u00e7ek felsefeciler olmas\u0131 halinde m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini, aksi takdirde k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin sonu gelmeyece\u011fini belirtmi\u015ftir[4]<\/a>. Platon\u2019un mevcut durumla ilgili tespiti onun aktif politika yaparak bir \u015feyleri de\u011fi\u015ftirebilme umudunu yok etmi\u015ftir. Art\u0131k kafas\u0131ndaki ideal devleti olu\u015fturma konusunda elinde yapabilece\u011fi tek \u015fey vard\u0131r, o da fikirlerini anlatarak, \u00f6\u011freterek sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak ve d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc devleti olu\u015fturabilmektir. Platon, bu do\u011frultuda kendini geli\u015ftirmek ve ideal devletin olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek g\u00fcce ve bilgiye sahip bir filozof kral bulmak amac\u0131yla seyahatler yapm\u0131\u015f ve \u00f6\u011frenciler bulmaya y\u00f6nelmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ona g\u00f6re as\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcm e\u011fitimdedir. (AKAN , 2012 : 25).<\/p>\n\n\n\n Platon\u2019un idealindeki devlet i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu bireyleri mevcut y\u00f6neticilerden \u00e7ok, verilecek \u00e7ok boyutlu e\u011fitim sonucunda toplumun iyili\u011fini en iyi bilecek olan ve bu iyilik d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka amac\u0131 olmayan filozof-y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131ndan \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131na inanm\u0131\u015ft\u0131r. Toplumu daha iyiye g\u00f6t\u00fcrecek bu filozof kitlesinin maddi hi\u00e7 bir beklenti i\u00e7inde olmamas\u0131 gerekti\u011finden e\u011fitilecek y\u00f6netici erkin toplum normlar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahip olmas\u0131 ve kendileri d\u0131\u015f\u0131ndakilerden bir\u00e7ok y\u00f6nden farkl\u0131 olaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Asl\u0131nda bu y\u00f6netme ama\u00e7l\u0131 e\u011fitilen filozof kitlesinin toplumun ihtiya\u00e7lar\u0131na ve sorunlar\u0131na geli\u015ftirecekleri \u00e7\u00f6z\u00fcmler noktas\u0131nda pratikle\u015fmelerine katk\u0131 sa\u011flamakla birlikte t\u00fcm y\u00f6nleriyle \u00e7evreleri \u2018iyi\u2019, \u201cdo\u011fru\u201d normlar\u0131yla sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bunun insan do\u011fas\u0131 i\u00e7in karma\u015f\u0131k olmas\u0131 beklenir fakat Platon hi\u00e7 bir ayr\u0131nt\u0131y\u0131 atlamayacak \u015fekilde tasarlad\u0131\u011f\u0131 d\u00fczende y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131 adeta \u2018iyi\u2019 ye mahkum etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Platon yapt\u0131\u011f\u0131 seyahatler sonucunda aktif politikada yer alamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f, bunun yerine politikac\u0131lar yeti\u015ftirmek \u00fczere, yani e\u011fitimci olarak yine politik ya\u015fam\u0131n i\u00e7inde olmay\u0131 se\u00e7er. Bunu da yazd\u0131\u011f\u0131 diyaloglar ve kurdu\u011fu okulla ger\u00e7ekle\u015ftirir. (AKAN , 2012 : 25 \u2013 26).<\/p>\n\n\n\n M\u00d6.387 de , Platon felsefeci y\u00f6neticiler yeti\u015ftirmek \u00fczere \u00fcnl\u00fc okulu \u201cAkademia\u201d y\u0131 kurmu\u015ftur. Giri\u015finde \u201cGeometri bilmeyen buraya girmesin\u201d yazar. Tarihin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bu ilk felsefe okulu ve \u00fcniversitesinde bilim ve felsefe temelinde, politika e\u011fitimi verilmektedir. Bu e\u011fitimde geometri ve matematik bilimlerden aritmetik, astronomi, m\u00fczik(armoni) \u00f6nemli yer tutar. Ayr\u0131ca burada tarih, hukuk, retorik, ahlak ve siyaset felsefesi okutulmaktad\u0131r. Okul, \u00f6ncelikle \u00f6nemli bir ara\u015ft\u0131rma merkezi ve e\u011fitim kurumu olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ikinci olarak da, Platon\u2019da bilim, felsefe ve sanat ili\u015fkisini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Buna g\u00f6re, ger\u00e7ek bilgi veya bilgeli\u011fin \u00f6z\u00fcn\u00fc, matematiksel bilimlerle felsefenin olu\u015fturdu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen platon, bilimler s\u0131n\u0131flamas\u0131n\u0131n temeline de d\u00fczen, ahenk(armoni-uyum) ve b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc evren fikrini yerle\u015ftirir, m\u00fczi\u011fe de bu ahengi vermesi noktas\u0131nda, \u00f6zel bir \u00f6nem y\u00fckler. (AKAN , 2012 : 26).<\/p>\n\n\n\n Platon, toplumda ve devlette ortaya \u00e7\u0131kan o g\u00fcnk\u00fc mevcut b\u00fct\u00fcn politik sorunlar\u0131n temelinde, ahlaki \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcn\u00fcn yatt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, zaman\u0131n Atinas\u0131nda bir politik krizin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit eden Platon, s\u00f6z konusu politik krizin gerisinde de ahlaki bir krizin oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve bunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ona g\u00f6re, ekonomik refah \u00fcretmeyi oldu\u011fu kadar, \u201ciyi insan yaratmay\u0131\u201d hedefleyen ideal bir d\u00fczenin kurulmas\u0131nda yatmaktad\u0131r. O, d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemini, bunun nas\u0131l olaca\u011f\u0131 \u00fczerine kurar. \u00c7\u00fcnk\u00fc hocas\u0131 Sokrates\u2019in de ortaya koydu\u011fu ve hemfikir olduklar\u0131 konu, etik ve politika aras\u0131ndaki ili\u015fkinin son derece \u00f6nemli ve belirleyici oldu\u011fudur. Sorun, ahlaki bir sorundur ve krizin ya da sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, sonu\u00e7ta gelip \u201cadalet\u201de dayan\u0131r. Adalet\u2019i sa\u011flayacak olan devlettir. \u0130nsanlar, sadece filozoflar\u0131n ya da kendilerini felsefeye adam\u0131\u015f y\u00f6neticilerin y\u00f6netiminde do\u011fru ve mutlu bir ya\u015fama sahip olabilirler. Platon\u2019un amac\u0131 da insan\u0131n iyili\u011fi ve mutlulu\u011fudur. Bu da ancak erdemli olmakla m\u00fcmk\u00fcn olur. (AKAN , 2012 : 27).<\/p>\n\n\n\n Platon, hi\u00e7 yaz\u0131l\u0131 eser b\u0131rakmayan hocas\u0131 Sokrates\u2019in tersine, diyalog tarz\u0131nda \u00e7ok say\u0131da eser yazarak felsefesini ortaya koyar. Sokrates\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden hemen sonra yazmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen Platon, yakla\u015f\u0131k otuz, baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re de tart\u0131\u015fmal\u0131 olan otuz be\u015f diyalog yazm\u0131\u015ft\u0131r. (AKAN , 2012 : 28).<\/p>\n\n\n\n Platon\u2019un diyaloglar\u0131, platon yorumcular\u0131 aras\u0131nda tam bir fikir birli\u011fiyle, gen\u00e7lik, olgunluk ve ya\u015fl\u0131l\u0131k olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 d\u00f6neme ayr\u0131l\u0131r. Bu s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya g\u00f6re;<\/p>\n\n\n\n i) Gen\u00e7lik diyaloglar\u0131: Sokrates\u2019in Savunmas\u0131, Kriton, Euthyphron, Lakhes, \u0130on, Protagoras, Kharmides, Gorgias, K\u00fc\u00e7\u00fck Hippias, B\u00fcy\u00fck Hippias ve Lysis\u2019ten meydana gelir.<\/p>\n\n\n\n ii) Olgunluk yap\u0131tlar\u0131: Devlet, \u015e\u00f6len, Phaedros, Euthydemos, Meneksenos, Kratylos adl\u0131 diyaloglar\u0131ndan olu\u015fur.\u0130ki \u00f6nemli diyalog, yani Menon ve Phaidon gen\u00e7lik d\u00f6nemi diyaloglar\u0131yla g\u00f6z konusu olgunluk diyaloglar\u0131 aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n iii) Ya\u015fl\u0131l\u0131k d\u00f6nemi diyaloglar\u0131: Parmenides, Theaetetos, Sofist, Devlet Adam\u0131, Timaios, Kritias, Philebos, Yasalar ve Mektuplar yer almaktad\u0131r.(PLATON , 2015 : 15).<\/p>\n\n\n\n Gen\u00e7lik diyaloglar\u0131 diye tan\u0131mlanan ba\u015flang\u0131\u00e7 diyaloglar\u0131, tamamen Sokrates etkisinde, Sokrates\u2019e olan hayranl\u0131\u011f\u0131, takdirini, sevgisini, minnetini g\u00f6stermeye ve felsefesini tan\u0131tmaya y\u00f6nelik, Sokrates\u2019in a\u011fz\u0131ndan anlat\u0131lm\u0131\u015f diyaloglard\u0131r. Bu y\u00fczden bunlara Sokratik Diyaloglar da denir. A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak ahlaki erdemle ilgili olan bu diyaloglar, M\u00d6.399-387 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan Apologia Sokrates\u2019in mahkemedeki savunmas\u0131n\u0131, Kriton hapishanedeki Sokrates\u2019in ka\u00e7may\u0131 reddedi\u015fiyle ilkelerine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, Ion \u015fairlerle g\u00fczelli\u011fi, Lakhes cesareti, Devlet\u2019in birinci kitab\u0131 adaleti, Lysis dostluk, Kharmides \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, B\u00fcy\u00fck Hippias g\u00fczelli\u011fi ve Euthyphron ise din ve tanr\u0131ya sayg\u0131y\u0131 ele al\u0131p i\u015fler. ( AKAN , 2012 : 28 \u2013 29).<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci d\u00f6nem diyaloglar\u0131n\u0131 olu\u015fturan olgunluk diyaloglar\u0131nda, kendi g\u00f6r\u00fc\u015flerini ortaya koymaya ge\u00e7er. Olgunluk d\u00f6nemi diyaloglar\u0131n\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla Platon\u2019un g\u00f6r\u00fc\u015flerinin merkezinde idealar kuram\u0131 bulunur. Kuram bir\u00e7ok farkl\u0131 probleme olduk\u00e7a yal\u0131n bir \u00e7\u00f6z\u00fcm getiren kuramd\u0131r. Buna g\u00f6re, idealar kuram\u0131yla platon, iki d\u00fcnyal\u0131 bir varl\u0131k sistemi in\u015fa eder. Bu d\u00fcnyan\u0131n ve bu d\u00fcnyadaki varl\u0131klar\u0131n, ger\u00e7ekten var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, onlar\u0131n s\u00fcrekli bir de\u011fi\u015fme i\u00e7inde bulundu\u011funu \u00f6ne s\u00fcren Platon\u2019a g\u00f6re ger\u00e7ekten var olan, ayr\u0131 bir d\u00fcnyada bulunan ve kavram cinsinden varl\u0131klar olarak, idealard\u0131r. \u0130dealar, bu d\u00fcnyadaki varl\u0131klar\u0131n as\u0131llar\u0131, ideal \u00f6rnekleridir. Bu d\u00fcnyada ne kadar cins varl\u0131k varsa, onlar\u0131n birer ilk \u00f6rne\u011finin bulundu\u011funu s\u00f6yleyen platon, idealar\u0131 ayn\u0131 zamanda ahlaki de\u011ferler ve standartlar olarak da de\u011ferlendirir. (AKAN , 2012 : 29 \u2013 30).<\/p>\n\n\n\n Platon idealar\u0131 bir hipotez olarak ve insan\u0131n \u00e7abalar\u0131n\u0131, d\u00fcnyadaki gayretini temellendirecek \u015fekilde \u00f6ne s\u00fcrer. \u00d6rne\u011fin bu d\u00fcnyadaki ya\u015fant\u0131m\u0131z s\u0131ras\u0131nda hepimiz iyiyi arar, g\u00fczelli\u011fin pe\u015finden ko\u015far, adaleti ve e\u015fitli\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131z. S\u00f6z konusu ideallerden hi\u00e7 birinin bu d\u00fcnyada var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hi\u00e7birinin bu d\u00fcnyada ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen Platon, s\u00f6z konusu idea ya da idealleri, ayr\u0131 bir d\u00fcnyaya yerle\u015ftirmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, idealar d\u00fcnyas\u0131nda ayr\u0131 ve kusursuz bir devlet ideas\u0131 ya da paradigmas\u0131 oldu\u011funu, kusursuz bir insan ideas\u0131 bulundu\u011funu, mutlak bir g\u00fczellik standard\u0131n\u0131n var oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrer. Bilginin konusu olan bu idealar, onun sisteminin \u00f6z\u00fcn\u00fc meydana getirir. (AKAN , 2012 : 30).<\/p>\n\n\n\n \u0130nsan mutlulu\u011funu temel alm\u0131\u015f olan Platon\u2019a g\u00f6re, insan ancak iyi bir hayat\u0131 ve mutlulu\u011fu toplum i\u00e7inde elde edebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan tek ba\u015f\u0131na ya\u015fayamaz. \u0130htiya\u00e7lar\u0131n\u0131 giderebilmek i\u00e7in toplu ya\u015fama ve i\u015f birli\u011fine ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla birey-insan ile toplum-devlet aras\u0131nda \u00e7ok s\u0131k\u0131 bir ba\u011f vard\u0131r. Toplu ya\u015fam\u0131n d\u00fczen i\u00e7inde olu\u015fabilmesi i\u00e7in devlete ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Onun i\u00e7in devletin g\u00f6revi, \u201cinsanlar\u0131n ortakla\u015fa ya\u015famlar\u0131n\u0131, bunlara mutluluk sa\u011flayacak \u015fekilde d\u00fczenlemek\u201d\u2019 tir. Platon, devleti insana benzetmektedir ve temel ger\u00e7ekli\u011fin insan ruhu oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir. \u0130nsan ruhundaki \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcme kar\u015f\u0131l\u0131k devlette de \u00fc\u00e7 ayr\u0131 s\u0131n\u0131f vard\u0131r ve bunlar birbiriyle \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcrler. Bunlar ak\u0131l, irade ve arzu\u2019dur. Platon ruhun her b\u00f6l\u00fcm\u00fcne uyan \u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131f olu\u015fturur; y\u00f6neticiler, koruyucular, \u00fcreticiler. Bunlar\u0131n her birinin g\u00f6revini \u00e7ok iyi yerine getirmesi gerekir ki, toplumda bir uyum olu\u015fabilsin. Bunun i\u00e7inde \u00f6zellikle y\u00f6neticiler ve koruyucular\u0131n g\u00f6revlerini \u00e7ok iyi yapabilmeleri i\u00e7in yeti\u015ftirilmeleri ve e\u011fitilmeleri gerekmektedir. Ayr\u0131ca onlar\u0131n g\u00f6revlerini iyi yapmalar\u0131n\u0131 engelleyebilecek d\u00fc\u015f\u00fcncelerden uzak olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in onlara kesinlikle m\u00fclkiyet yasa\u011f\u0131 getirtilmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00f6netici ve koruyucular\u0131n maddi konularla ilgilenmeleri, enerjilerini bo\u015fa harcamalar\u0131na, g\u00f6revlerini hakk\u0131yla yapmamalar\u0131na ve \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda hareket etmelerine neden olacakt\u0131r. Devletin ekonomi ile ilgili s\u0131n\u0131f\u0131 \u00fcreticilerdir. \u0130deal devlette herkesin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi en iyi \u015fekilde yapmas\u0131 ama\u00e7t\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yap\u0131lan i\u015fte uzmanla\u015fma, y\u00fcksek bir kalite ve kolay \u00fcretim demektir. \u00dcretimi yapacak olan \u00fcreticilerin g\u00f6revlerinde uzmanla\u015fmalar\u0131 ve i\u015fbirli\u011fi yapmalar\u0131 devletin ekonomik olarak g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. \u00dcreticiler \u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fc temsil ederek \u00fcretirler ve itaat ederlerken, koruyucular cesareti temsil ederek g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flarlar. Y\u00f6neticiler de bilgelik kapsam\u0131nda bilgi ve felsefe arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla halk\u0131n iyi ve mutlu ya\u015famalar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. S\u0131n\u0131flar aras\u0131nda ge\u00e7i\u015fler m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr bu konu da kesin ve kat\u0131 kurallar yoktur. (AKAN , 2012 : 38).<\/p>\n\n\n\n E\u011fitim konusunda, platon daha \u00e7ok y\u00f6netici ve koruyucularla ilgilenir ve bu y\u00fczden de onlar\u0131n \u00e7ok s\u0131k\u0131 bir e\u011fitim alarak yeti\u015ftirilmeleri gerekti\u011fini s\u00f6yler. Fakat \u00f6ncelikle Platon\u2019un insan ruhunu do\u011fru \u015fekillendirmeyi ama\u00e7layan yeni e\u011fitiminde ba\u015flang\u0131\u00e7ta b\u00fct\u00fcn halk\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 temel bir e\u011fitim vard\u0131r. Bu e\u011fitim, insan\u0131n en fazla \u015fekillendirilmeye uygun oldu\u011fu \u00e7ocukluk d\u00f6nemini kapsar. (AKAN , 2012 : 38).<\/p>\n\n\n\n Y\u00f6netici ve koruyucular\u0131n e\u011fitimlerinin as\u0131l \u00f6nemli d\u00f6nemi 20 ya\u015f\u0131na kadar s\u00fcren ve ruh ile beden e\u011fitimini kapsayan s\u00fcre\u00e7tir. Bu s\u00fcrenin sonunda ba\u015far\u0131l\u0131 olanlar, y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in e\u011fitimlerine daha uzun y\u0131llar devam ederler, kalanlar ise koruyucular s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 olu\u015fturarak asker olurlar. Ruh ve beden e\u011fitimini kapsayan bu e\u011fitim s\u00fcreci \u00e7ok \u00f6nemlidir. Gen\u00e7lerin e\u011fitimi olan bu d\u00f6nem karakterlerin duygular arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u015fekillendirildi\u011fi askerlik ve y\u00f6neticilik vas\u0131flar\u0131 ve ruhunun kazand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n hedeflendi\u011fi bir d\u00f6nemdir. Bedenlerin e\u011fitimi jimnastik, ruhlar\u0131n e\u011fitimi m\u00fczik ile yap\u0131l\u0131r. Asl\u0131nda m\u00fczik e\u011fitimi ayn\u0131 zamanda sanat e\u011fitimidir. Sanat ve m\u00fczik e\u011fitimi, Platon\u2019un ya\u015fam\u0131n\u0131n ilk gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131nda da \u00f6nemli ve etkili olmu\u015ftur. (AKAN , 2012 : 38 \u2013 39).<\/p>\n\n\n\n Beden e\u011fitimiyle Platon, bedenin disipline edilmesini hedefler. Sporun \u00e7ok fazla yap\u0131lmas\u0131n\u0131n ki\u015fiyi kaba ve sert, ihmal edilmesinin ya da sanat e\u011fitimini fazla vermenin etkisinin ise gev\u015fek ve yumu\u015fak bir karaktere neden olaca\u011f\u0131n\u0131 uyar\u0131s\u0131n\u0131 yaparak \u00f6l\u00e7\u00fc ve dengenin \u00f6nemini ortaya koyar. \u00c7\u00fcnk\u00fc fazla yap\u0131lan sanat-m\u00fczik e\u011fitimi ile olu\u015fabilecek bu tehlike, koruyucular\u0131n askerli\u011fe haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olan bu e\u011fitim s\u00fcrecini verimsiz k\u0131labilir. Oysa beden e\u011fitiminin amac\u0131, koruyucular\u0131 en uygun \u015fekilde yeti\u015ftirmektir. 20 ya\u015f\u0131nda biten bu e\u011fitim s\u00fcreci sonunda daha \u00fcst e\u011fitim olan y\u00fcksek e\u011fitim denilen s\u00fcre\u00e7 ba\u015flar. Bu s\u00fcrece elveri\u015fli olmayanlar koruyucu olmayanlar koruyucu olurken, devam edecekler i\u00e7in filozof-kral olabileceklere y\u00f6nelik 15 y\u0131ll\u0131k bir matematik ve diyalektik e\u011fitimi ba\u015flar. Platon\u2019un y\u00fcksek \u00f6\u011fretimi, \u201cQuadrivium\u201d denen orta\u00e7a\u011f \u00fcniversite e\u011fitim sistemi olan ve aritmetik, geometri, astronomi ile m\u00fczi\u011fi kapsayan sistemi \u00f6nceleyen bir e\u011fitimdir. Platon, bu alanlara bir de diyalekti\u011fi eklemi\u015ftir[5]<\/a>. Bunda ba\u015far\u0131l\u0131 olanlar i\u00e7inse yine 15 y\u0131ll\u0131k bir politika ve devlet y\u00f6netimi e\u011fitimi daha vard\u0131r ki, ancak filozof olan ki\u015fi 50 ya\u015f\u0131nda art\u0131k y\u00f6netim kadrolar\u0131nda g\u00f6rev alabilecek duruma gelmi\u015ftir. (AKAN , 2012 : 39 \u2013 40).<\/p>\n\n\n\n Platon sisteminin i\u00e7inde, felsefenin b\u00fct\u00fcn unsurlar\u0131na yer verir. Onun sistemi ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir metafizik ve epistemolojiye ek olarak, hayli zengin bir etik teoriyi, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir siyaset felsefesini ve e\u011fitim teorisini i\u00e7erir. Diyaloglar\u0131, b\u00fct\u00fcn ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan, sadece birer felsefe eseri de\u011fil, ayn\u0131 zamanda birer edebiyat \u015faheseri olarak de\u011ferlendirilen platon, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, hayli zengin bir sanat felsefesi de geli\u015ftirmi\u015ftir. Hatta onun d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihinde bir sanat veya anlay\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftiren filozof oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. (AKAN , 2012 : 41).<\/p>\n\n\n\n Platon, Sokrates\u2019le tan\u0131\u015f\u0131p kendini tamamen felsefeye adamadan \u00f6nce \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnsel kariyerine lirizm \u015fairi olarak ba\u015flam\u0131\u015f\u201d, iyi bir sanat e\u011fitimi alm\u0131\u015f, m\u00fczikle, resimle u\u011fra\u015fm\u0131\u015f, a\u015fk \u015fiirleri ve bir tragedia yazm\u0131\u015ft\u0131r. (AKAN , 2012 : 42).<\/p>\n\n\n\n Platon gen\u00e7li\u011finde resim sanat\u0131yla ilgilenmi\u015f ve s\u0131k s\u0131k Ressam Parrhasios ve Heykelt\u0131ra\u015f Cleitos gibi sanat\u00e7\u0131larla birlikte olmu\u015ftur. (FARAGO , 2011 : 33 \u2013 34).<\/p>\n\n\n\n Platon\u2019un yap\u0131tlar\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 diyalog y\u00f6ntemi, onun sanatsal ifade tarz\u0131n\u0131<\/strong> ortaya koyabilmesine imkan tan\u0131yan bir yazma y\u00f6ntemi olmu\u015ftur. Diyaloglardaki olay kurgulamas\u0131, etkili anlat\u0131m onun ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n kan\u0131tlar\u0131ndand\u0131r. Fakat son d\u00f6nem diyaloglar\u0131nda diyalog y\u00f6ntemi, yerini konferans ve ders verme gibi daha az etkili bir anlat\u0131ma b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. (AKAN , 2012 : 42).<\/p>\n\n\n\n Platon\u2019un kendi estetik anlay\u0131\u015f\u0131<\/strong> \u00fczerine kurdu\u011fu soru, estetik\u2019in temelini olu\u015fturan \u201cg\u00fczel nedir\u201d (ti esti to kalon) sorusudur ve bu soruyu ilk soran Platon\u2019dur. Estetik, yunanca \u201caisthesis\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnden gelmektedir ve duyum, alg\u0131, alg\u0131lamak gibi anlamlar\u0131 vard\u0131r. Estetik, g\u00fczellik felsefesi ve sanat felsefesi olarak da ifade edilmekle birlikte as\u0131l olan, g\u00fczellik temeli \u00fczerine kurulmu\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu nedenle platon esteti\u011fi ya da sanat felsefesi ve anlay\u0131\u015f\u0131 gibi ifadeler de kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Devam\u0131 i\u00e7in sorunuz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" HAZIRLAYAN : ZEL\u0130HA SAYILI K\u00dc\u00c7\u00dcK Platon, M\u00d6. 427 y\u0131l\u0131nda Atina\u2019da , Atina\u2019n\u0131n soylu ailelerinden birinin \u00e7ocu\u011fu olarak do\u011fmu\u015ftur.Babas\u0131n\u0131n soyu Atina\u2019 n\u0131n son kral\u0131 Kodos\u2019a , annesinin ki ise \u00fcnl\u00fc yasa koyucu Solon\u2019 a kadar gidiyordu. Ayr\u0131ca Platon, M\u00d6. 401 y\u0131l\u0131nda demokrasiyi ortadan kald\u0131ran Otuzlar H\u00fck\u00fcmeti[1]\u2019nde g\u00f6rev alm\u0131\u015f olan Kritias ve Karmanides\u2019e de akrabayd\u0131. Platon, \u00e7ocukluk […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2459","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zsk-calismalari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2459","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2459"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2459\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2460,"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2459\/revisions\/2460"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2459"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2459"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\n\n\n