[2]<\/a>. \u201cRit\u00fcel\u201d i\u00e7in verilen tan\u0131mlardan baz\u0131lar\u0131 \u015f\u00f6yledir: Rit\u00fcel, ki\u015filer ve d\u00fcnya aras\u0131nda do\u011fru bir dengenin yakalanabilmesi i\u00e7in bir duyguyu olu\u015fturan veya yeniden yaratan formel ve sembolik davran\u0131\u015ft\u0131r. Kavram k\u00f6ken itibar\u0131yla rhyme (kafiye), rhythm (ritim), river (\u0131rmak) gibi kelimelerle ortak bir k\u00f6ke sahiptir( Kutlu, 2013:64-65). Rit\u00fcelin bunun yan\u0131nda bir\u00e7ok tan\u0131m\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Rit\u00fcel, birey ya da gruplarla ilgili baz\u0131 de\u011ferlerin, uygun zamanlarda, sembolik ve a\u015fa\u011f\u0131-yukar\u0131 de\u011fi\u015fmeyen ard\u0131\u015f\u0131k davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri ile tekrarlanmas\u0131d\u0131r. Standartla\u015fm\u0131\u015f ve tekrarlanan sembolik davran\u0131\u015f bi\u00e7imi olan rit\u00fcel, bireysellikten \u00f6te grup bilincini ve birlikteli\u011fini ortaya koyan duygusal bir kanal, yeni bilgi ve tecr\u00fcbeler i\u00e7in bir rehber olarak ge\u00e7mi\u015fi g\u00fcn\u00fcm\u00fcze, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc de gelece\u011fe ba\u011flayan bir ba\u011f olarak da tan\u0131mlanabilir (Karaman, 2010:229).<\/p>\n\n\n\n
2.EM\u0130LE DURKHE\u0130M VE \u00c7E\u015e\u0130TL\u0130 KURAMCILAR I\u015eI\u011eINDA R\u0130T\u00dcEL KURAMI<\/p>\n\n\n\n
Rit\u00fcel, Durkheim\u2019\u0131n k\u00fclt\u00fcr sosyolojisi \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilen ilk ve temel kavram olarak bilinir. Rit\u00fcel, dini ayinleri i\u00e7erdi\u011fi gibi t\u00f6renleri, \u015f\u00f6lenleri, bayramlar\u0131 ve toplumsal ba\u011f\u0131 kuvvetlendiren eylemleri de i\u00e7ermektedir. Yani, rit\u00fcel, herhangi bir maksat dolay\u0131s\u0131yla, toplumda s\u00fcrekli bir \u015fekilde ortaya konan kimi \u00f6zel eylemleri vurgulamaktad\u0131r. (Alver, 2010:203-204)<\/p>\n\n\n\n
Durkheim\u2019\u0131n ba\u015fka bir ifadesine g\u00f6re rit\u00fceller \u201cinsanlar\u0131n kutsal kar\u015f\u0131s\u0131ndaki davran\u0131\u015f kurallar\u0131d\u0131r.\u201d Durkheim\u2019 a g\u00f6re kutsal \u015feyler \u201cTanr\u0131lar ya da ruhlar diye isimlendirilen ki\u015fisel varl\u0131k\u00adlardan ibaret de\u011fildir. Bir kaya, bir a\u011fa\u00e7, bir su kayna\u011f\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck bir ta\u015f, bir a\u011fa\u00e7 par\u00e7as\u0131 gibi her hangi bir \u015fey kutsal olabilir.\u201d Bu genel ifadeye g\u00f6re daha detayl\u0131 bi\u00e7imde ise kutsal; mekan, zaman, varl\u0131k ve nesnede olmak \u00fczere d\u00f6rt farkl\u0131 \u015fekille ortaya \u00e7\u0131kar:<\/p>\n\n\n\n
1. Kutsal mekan: Hac mekanlar\u0131 ve tap\u0131naklar b\u00f6yle yerlere \u00f6rnektir.<\/p>\n\n\n\n
2. Kutsal zaman: Bu anlarda \u00f6zel rit\u00fceller ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Yahudilik\u2019teki \u015eabat kutlamalar\u0131 buna \u00f6rnektir.<\/p>\n\n\n\n
3. Kutsal varl\u0131k: Ba\u015fta Tanr\u0131 olmak \u00fczere do\u011fa\u00fcst\u00fc oldu\u011funa inan\u0131lan varl\u0131k t\u00fcrleridir. Bazen insanlar ya da hayvanlar kutsal say\u0131l\u0131rlar. Kabile \u015fefleri, kahinler bunlara \u00f6rnektir.<\/p>\n\n\n\n
4. Kutsal nesne: Ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan tabiat\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7 nedeniyle ta\u015f, kutu, asa, y\u00fcz\u00fck gibi nesnelerin kutsal say\u0131l\u0131yor olu\u015fu ve bu nesnelerle tema\u00ads\u0131n \u00f6zel rit\u00fcelleri gerektiriyor olmas\u0131 s\u00f6z konusudur( Kutlu, 2013:66).<\/p>\n\n\n\n
Rit\u00fceller, Durkheim\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki dinin ameli boyutlar\u0131d\u0131r. Durkheim\u2019\u0131n din tan\u0131m\u0131 ise \u015f\u00f6yledir: \u201cBir din, kutsalla yani di\u011ferlerinden ayr\u0131lm\u0131\u015f ve yasaklan\u00adm\u0131\u015f \u015feyle ilgili inan\u00e7lar ve amellerden olu\u015fan tutarl\u0131 bir sistemdir. Bu inan\u00e7lar ve ameller, ken\u00addilerine inanan b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 kilise\/cemaat diye isimlendirilen tek manevi bir toplum halinde bir araya getirir.\u201d Buradaki rit\u00fcellerle yani amellerle insanlar din sisteminin kutsallar\u0131 etraf\u0131n\u00adda birle\u015ferek bir toplum haline gelmektedir(Kutlu, 2013:65-66).<\/p>\n\n\n\n
Rit\u00fceller, kutsalla ili\u015fkinin teorik boyutunun yani inanc\u0131n sosyok\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam i\u00e7inde sindirilmesini ve kolektif bir payla\u015f\u0131m\u0131n konusu haline gelmesini sa\u011flamaktad\u0131r. Ancak \u015funu da belirtmek gerekir ki kutsalla kurulan ili\u015fkinin teorik boyutu kurumsal dinler s\u00f6z konusu oldu\u011funda genel olarak \u201cinan\u00e7\u201d, pratik boyutu ise \u201cibadet\u201d olarak tan\u0131mlan\u0131rken, kurumsalla\u015fmam\u0131\u015f dinler s\u00f6z konusu oldu\u011funda teorik boyut \u201cmit\u201d pratik boyut ise \u201crit\u00fcel\u201d olarak kavramsalla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r(\u015eahin, 2008:269-270).<\/p>\n\n\n\n
E.Durkeim mitleri dinin sistemin bir par\u00e7as\u0131 olarak kabul eder. Nas\u0131l hareketler rit\u00fcellerin ara\u00e7lar\u0131 ise kelimeler de mitlerin ara\u00e7lar\u0131d\u0131r. Mit, ya\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 toplum i\u00e7inde rit\u00fcel olarak uygulama \u015feklinde ayinlerde ya da anlat\u0131larak canland\u0131r\u0131l\u0131r. Ayini anlat\u0131mda vaaz, ilahi, dua, dans, vb. ileti\u015fim \u015fekilleri kullan\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin, Yunanistan\u2019\u0131n Attika b\u00f6lgesindeki Eleusis kenti, t\u00fcm Yunan d\u00fcnyas\u0131nda sayg\u0131 g\u00f6ren ve \u201cTanr\u0131\u00e7alar\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan Demeter ve k\u0131z\u0131 Persephone onuruna d\u00fczenlenen rit\u00fceller ve gizemleriyle \u00fcnl\u00fcd\u00fcr(Sina, 2004:37).<\/p>\n\n\n\n
Durkheim\u2019\u0131n rit\u00fcele verdi\u011fi \u00f6nem, do\u011frudan toplumsal alanla ilgilidir; onun ilgisi rit\u00fcelin toplumsal ili\u015fkilerdeki i\u015flevlerine d\u00f6n\u00fckt\u00fcr. O, rit\u00fceli ahlaka benzetir ve \u2018belli bir davran\u0131\u015f tarz\u0131n\u0131 emreder\u2019 nitelikte oldu\u011funu ifade eder. Durkheim, rit\u00fceli do\u011frudan toplumsal (ve k\u00fclt\u00fcrel) zemine oturtur ve o zemindeki i\u015flevini merkeze al\u0131r. \u0130nsanlar\u0131 bir araya getiren, onlar\u0131 bir ama\u00e7 etraf\u0131nda toplayan rit\u00fcel, ortak bilincin \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 yakar. Toplumsal hayat, ortak bilin\u00e7 etraf\u0131nda kendi s\u00fcreklili\u011fini kazan\u0131r(Alver, 2010:205).<\/p>\n\n\n\n
Durkheim\u2019in temel hipotezine g\u00f6re, rit\u00fcellerin formundaki ve anlam\u0131ndaki de\u011fi\u015fim ve \u00e7e\u015fitlilik toplumlar\u0131n yap\u0131s\u0131ndaki de\u011fi\u015fim ve \u00e7e\u015fitlilikle ilgilidir(Peacock, ?:141).\u00d6rne\u011fin, arkaik toplumlarda \u00f6nemli olan iki ba\u015fl\u0131ca rit\u00fcel tipi, kurban ayini ve krall\u0131k ayinidir. Kurban sayesinde bir papaz, insan ile tanr\u0131 aras\u0131nda olu\u015fan bo\u015flukta k\u00f6pr\u00fc kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r(Peacock, ?:143).<\/p>\n\n\n\n
Durkheim, rit\u00fcel gibi sembol\u00fc de toplumun kurucu \u00f6\u011fesi olarak g\u00f6r\u00fcr. Ona g\u00f6re semboller olmadan toplum anla\u015f\u0131lamaz. Dinamik, \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc, \u00e7ok katmanl\u0131 bir alan olan semboller, k\u00fclt\u00fcr ve k\u00fclt\u00fcr sosyolojisinin merkez u\u011fra\u011f\u0131d\u0131r. Bu bak\u0131mdan sembolden s\u00f6z etmek, do\u011frudan k\u00fclt\u00fcr ve k\u00fclt\u00fcr sosyolojisinden s\u00f6z etmek demektir(Alver, 2010:207).<\/p>\n\n\n\n
Sembol, bir sosyal durumu somutla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lan bir dizi \u015feyi i\u00e7erir. Nesne, s\u00f6zc\u00fck (dil\/kelime), i\u015faret, mimik, jest gibi ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ile olu\u015fur. Sembol, bir \u015feyi anlatmak, onu g\u00f6stermek i\u00e7in ba\u015fka bir \u015feyi arac\u0131 k\u0131lar. Bir soyutlamad\u0131r ve estetik bir yarat\u0131md\u0131r. Semboller, t\u0131pk\u0131 rit\u00fceller gibi insan eylemi ve toplumsal yap\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunludur; \u00e7\u00fcnk\u00fc toplumsall\u0131\u011f\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 temel noktad\u0131r. \u0130nsan eylemi, bir y\u00f6n\u00fcyle semboliktir; her eylemin g\u00f6stermek istedi\u011fi bir durum vard\u0131r. Eylemler, sembolik de\u011feri ile anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Anlaml\u0131 bir yap\u0131 olan eylemler, semboller olmadan ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131 vermeyebilir. Bu bak\u0131mdan sembol, bir k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131da pek \u00e7ok \u015feyi g\u00f6sterir, pek \u00e7ok \u015feye i\u015faret eder. K\u00fclt\u00fcrel hayat, sembol yaratma s\u00fcrecidir esasen. \u0130nsan, sembol \u00fcreten tek varl\u0131kt\u0131r ve k\u00fclt\u00fcr de ona hast\u0131r sadece. K\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00f6nemli bir yap\u0131 ta\u015f\u0131 olan sembol, anlam y\u00fckl\u00fcd\u00fcr ve do\u011frudan o hayata, o toplumsal ba\u011flama i\u015faret eder. Her toplum mutlaka sembol \u00fcretir(Alver, 2010:206). \u00d6rne\u011fin insan ba\u015f\u0131n\u0131n sembolik \u00f6nemi, Neolitik D\u00f6nem boyunca, Konya d\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcndeki \u00c7atalh\u00f6y\u00fck\u2019te hem kafatas\u0131 ile ili\u015fkili olan rit\u00fcel uygulamalarda hem de duvar resimlerinde say\u0131s\u0131z ba\u015fs\u0131z g\u00f6vde ve g\u00f6vdesiz ba\u015f\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 sanatta olduk\u00e7a iyi tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r(Baird, Baysal ve Fairbairn, 2012:125). \u00c7atalh\u00f6y\u00fck\u2019\u00fcn 9,5 kilometre kuzeyinde yer alan Boncuklu\u2019da yap\u0131lan kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda Neolitik rit\u00fcel ve simgecili\u011fe y\u00f6nelik \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan ve hayvan ba\u015flar\u0131, muhtemelen ya\u015fam g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve\/veya insanlar\u0131n ve hayvanlar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn sembol\u00fcd\u00fcr(Baird, Baysal ve Fairbairn, 2012:127).<\/p>\n\n\n\n
Max Gluckman ise rit\u00fceli, t\u00f6rensel faaliyetlere benzer fakat mistik d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de i\u00e7ine alan faaliyetler olarak ele almaktad\u0131r. Rit\u00fcel kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n mutlulu\u011funu etkiler. Bunu onlar\u0131 korumak i\u00e7in ya da onlar\u0131 mutlu etmek i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131r. Bu anlamda rit\u00fcel hem tekil bir etkinli\u011fe hem de t\u00fcm bir t\u00fcre i\u015faret eden bir topluluk ismine kar\u015f\u0131l\u0131k gelecek \u015fekilde kullan\u0131lmaktad\u0131r(Karaman, 2010:229).<\/p>\n\n\n\n
Erving Goffman (1967) gibi sonraki kuramc\u0131lar, b\u00fct\u00fcn ki\u015fileraras\u0131 davran\u0131\u015flarda bireyin ilgisini ili\u015fkili k\u00fclt\u00fcrel metinler ve \u00e7er\u00e7evelere odaklayan rit\u00fcelleri vurgulam\u0131\u015flard\u0131r. Nitekim, dinsel rit\u00fceller bireylerin etkile\u015fim i\u00e7inde olduklar\u0131 her zaman ortaya \u00e7\u0131kan seyin sadece \u00f6zel bir \u00f6rne\u011fidir(Aslan, 2010:11).<\/p>\n\n\n\n
Goffman, kutsal nesneler ve inan\u00e7lar rit\u00fcellerle yarat\u0131l\u0131r: kabile toplumlar\u0131nda (veya kiliselerde) rit\u00fcel bir tanr\u0131 veya ruh yarat\u0131l\u0131r; g\u00fcndelik kars\u0131la\u015fmalar rit\u00fcel benlik yarat\u0131r. Goffman\u2019a g\u00f6re rit\u00fceller ayr\u0131ca tiyatroya benzer(Aslan, 2010:15).<\/p>\n\n\n\n
Antik Yunan tragedya ve komedyas\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ranlar, dram\u0131n tanr\u0131 Dionisos i\u00e7in yap\u0131lan rit\u00fcellerden do\u011fdu\u011funu ileri s\u00fcr\u00adm\u00fc\u015flerdir. Bu sav, Cambridge Okulu denilen ve evrimci g\u00f6r\u00fc\u015fe daya\u00adnan antropologlar\u0131n bulgular\u0131 ile peki\u015fmi\u015ftir. Max M\u00fcller, Wilhelm Mannhardt, Andrew Tang, E.B. Taylor, William Robertson gibi, rit\u00fcel konusunu inceleyen bilim adamlar\u0131, ilkel insanlar\u0131n inan\u00e7lar\u0131 ve rit\u00fcelleri ile bug\u00fcnk\u00fc halk bayramlar\u0131 aras\u0131nda ba\u011f\u0131nt\u0131 kurmu\u015flar\u00add\u0131r. Bu bilim adamlar\u0131na g\u00f6re, modern bayramlar eski b\u00fcy\u00fc t\u00f6renle\u00adrinin uzant\u0131lar\u0131d\u0131r. G\u00fcnlerin uzamas\u0131, k\u0131\u015f\u0131n sona ermesi, tarlalar\u0131n canlanmas\u0131, \u00fcremenin artmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan t\u00f6renleri bolluk duas\u0131 nite\u00adli\u011findedir. Bayram s\u0131ras\u0131nda cinsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tan\u0131nmas\u0131 hasad\u0131 g\u00fcven\u00adlik alt\u0131na almak i\u00e7indir. Bu t\u00f6renlerde ger\u00e7ekle\u015fmesi istenen durum simgesel olarak canland\u0131r\u0131l\u0131r(\u015eener, ?: 24-25).<\/p>\n\n\n\n
Evrimci g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc benimsemi\u015f olan ve bulgular\u0131 ile bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc geli\u015f\u00adtirmi\u015f olan Sir George James Fraser, rit\u00fcellerde yer alan taklit \u00f6\u011fesinin mitolojiye ge\u00e7i\u015fini ve \u00e7e\u015fitli mitlerde yer alan \u00f6lme ve dirilme \u00f6yk\u00fcle\u00adrini ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Fraser\u2019in izinden giden Jane Harrison, Gilbert Murray, Francis Macdonald Cornford, dram\u0131n rit\u00fcellerdeki taklitten do\u011fdu\u011funu kabul etmi\u015fler ve Antik Yunan dram\u0131n\u0131n yap\u0131sal \u00f6zellikleri ile rit\u00fcellerin yap\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki benzerli\u011fe dikkat \u00e7ekmi\u015flerdir(\u015eener,?: 25).<\/p>\n\n\n\n
Fraser\u2019in a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re, do\u011fal olaylar\u0131n de\u011fi\u015fkenli\u011fi ilkel insan\u0131 do\u011frudan do\u011fruya etki\u00adlemektedir. Her y\u0131l toprak \u00fczerinde meydana gelen b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler ilkel insanlar\u0131 bu de\u011fi\u015fiklikler \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye zorlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lkel insan bu de\u011fi\u015fiklikleri b\u00fcy\u00fc yolu ile etkileyebilece\u011fine inanm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u011f\u00admuru ya\u011fd\u0131rmak, g\u00fcne\u015fi do\u011fdurmak, yemi\u015fleri oldurmak, hayvanlar\u0131 \u00fcretmek, bahar\u0131 getirmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fc t\u00f6renleri yapm\u0131\u015ft\u0131r (\u015eener, ?: 26).<\/p>\n\n\n\n
Rit\u00fceller, toplumsal stat\u00fc ve rollerin de belirleyicisidir. Nitekim do\u011fum, evlenme ve \u00f6l\u00fcm gibi rit\u00fceller, farkl\u0131 bi\u00e7imlerde olmakla birlikte, bireyin bir toplumsal stat\u00fcden bir ba\u015fka stat\u00fcye ge\u00e7i\u015fini simgeleyen rit\u00fcellerdir. Ki\u015filerin rol ve stat\u00fc d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri sosyal yap\u0131da de\u011fi\u015fiklikler meydana getirmektedir. S\u00f6z konusu sosyal yap\u0131da meydana gelen de\u011fi\u015fikliklerin mevcut yap\u0131yla \u00e7at\u0131\u015fan durumlar olu\u015fturmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ise rit\u00fceller sayesinde ge\u00e7ilmektedir. Zira rit\u00fceller sosyal yap\u0131daki bu t\u00fcr d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri, \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 engelleyerek ya da ya\u015fanan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc me\u015frula\u015ft\u0131rarak sa\u011flar. Bu noktada rit\u00fcellerin dramatizasyon \u00f6zelli\u011fi \u00f6nemli bir rol oynar. Rit\u00fcellerin icra edilen \u00e7e\u015fitli rollerden ibaret olan bir tiyatro oyunu gibi dramatik bir yap\u0131s\u0131 vard\u0131r. Rit\u00fcel geni\u015f bir toplumsal ba\u011flam i\u00e7inde, bireye kendi \u00f6znel tecr\u00fcbelerinin yerini tayin etme imk\u00e2n\u0131 tan\u0131r. Rit\u00fceller istenilen durumlar\u0131 yaratmak ya da istenilmeyen durumlardan ka\u00e7\u0131nmak amac\u0131yla icra edilirler(Karaman, 2010:232-233).<\/p>\n\n\n\n
3.R\u0130T\u00dcEL \u00c7E\u015e\u0130TLER\u0130<\/p>\n\n\n\n
3.1.Kutsal ve Kutsal Olmayan Rit\u00fceller<\/p>\n\n\n\n
Rit\u00fceller \u00e7o\u011funlukla kutsal ve kutsal olmayan olmak \u00fczere iki ana gruba ayr\u0131l\u0131r. Kutsal rit\u00fceller dini inanc\u0131n ifadesi ve canland\u0131r\u0131lmas\u0131yla ili\u015fkili olanlard\u0131r. Dini inan\u00e7 sistemlerinin do\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7lerle dua yoluyla ileti\u015feme ge\u00e7meyi i\u00e7erdi\u011fi varsay\u0131l\u0131r. Bu g\u00fc\u00e7ler ya tanr\u0131larda veya di\u011fer do\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7lerde bulunur ya da bunlarla sembolize edilir. Veya bunlar t\u0131pk\u0131 Amerika ve Avustralya yerlilerinin dinlerinde g\u00f6r\u00fclen ta\u015flar, nehirler, a\u011fa\u00e7lar, da\u011flar gibi do\u011fan\u0131n kendisinde bulunabilir. Kutsal olmayan rit\u00fceller devlet t\u00f6renleriyle, g\u00fcnl\u00fck ya\u015famla, sporla ve \u00f6zel olarak dini karakterde olmayan her t\u00fcrl\u00fc faaliyetle ili\u015fkilendirilenlerdir(\u00c7evik, ?:13).<\/p>\n\n\n\n
Rit\u00fcellerin \u00e7o\u011fu, hatta pek \u00e7o\u011fu hem kutsal hem kutsal olmayan niteliktedir. \u00d6rne\u011fin, evlenme t\u00f6reni devletin hukuksal kontrat\u0131n\u0131n performans\u0131, dini bir t\u00f6ren ve arkada\u015flar\u0131n, aile \u00fcyelerinin toplanmas\u0131d\u0131r. Tipik bir ABD evlilik t\u00f6reninin rit\u00fcelleri hem kutsal hem kutsal olmayand\u0131r. Kutsal evlilik rit\u00fcelleri din adamlar\u0131n\u0131n ve duac\u0131lar\u0131n kutsal bir t\u00f6reni ger\u00e7ekle\u015ftirmesinden ibarettir. Baz\u0131 evlilik t\u00f6renleri bir yarg\u0131\u00e7 veya gemi kaptan\u0131 taraf\u0131ndan resmile\u015ftirilir ve bu durumlarda devletin kurallar\u0131 ge\u00e7erlidir. Bazen evlilik t\u00f6reninin kutsal b\u00f6l\u00fcm\u00fc kutsal olmayan b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden ayr\u0131larak cami, kilise veya bunun gibi bir mabede ta\u015f\u0131nabilir(\u00c7evik, ?:13).<\/p>\n\n\n\n
Rit\u00fceller, yap\u0131lma ama\u00e7lar\u0131na ve d\u00f6nemlerine g\u00f6re de \u00e7e\u015fitli s\u0131n\u0131flara ayr\u0131l\u0131r. Bir stat\u00fcden ba\u015fka bir stat\u00fcye ge\u00e7i\u015fi sembolize eden ge\u00e7i\u015f\/giri\u015f rit\u00fcelleri; genellikle, sosyoekonomik temele dayal\u0131 farkl\u0131l\u0131klarla bi\u00e7imlenen takvimsel rit\u00fceller ile zaman\u0131 belirlenmemi\u015f ve ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu zaman yap\u0131lan bireysel veya toplumsal istek ya da isteksizliklerin dile getirildi\u011fi kriz rit\u00fclleri(Karaman, 2010:235).<\/p>\n\n\n\n
3.1.1.Ge\u00e7i\u015f\/giri\u015f Rit\u00fcelleri<\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7i\u015f\/giri\u015f rit\u00fcellerinin toplumsal organizeler olmalar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k uygulamalar\u0131n temel nedenleri bireyseldir. Bireyin bir stat\u00fcden ba\u015fka bir stat\u00fcye ge\u00e7i\u015fini sa\u011flayan ge\u00e7i\u015f\/giri\u015f rit\u00fcelleri, mevcut toplumsal stat\u00fcn\u00fcn bitti\u011fini, bununla birlikte, ba\u015fka bir stat\u00fcye giri\u015fin toplumsal kabul g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc simgeler. Toplumsal stat\u00fcdeki de\u011fi\u015fim, yeni stat\u00fcye uygun rol de\u011fi\u015fimini de zorunlu k\u0131lar. Yeni stat\u00fcn\u00fcn gere\u011fi, bireyden, beklenen rollerin ger\u00e7ekle\u015ftirilebilece\u011fini kan\u0131tlamas\u0131 i\u00e7in, baz\u0131 topluluklarda \u00e7e\u015fitli rit\u00fceller d\u00fczenlenmektedir. Do\u011fum, evlilik, \u00f6l\u00fcm ve \u00fcyeli\u011fe kabul rit\u00fcelleri, ge\u00e7i\u015f rit\u00fcellerinin en \u00f6nemlileri ve evrensel nitelikli olanlar\u0131d\u0131r(Karaman, 2010:231).<\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7i\u015f rit\u00fcelleri ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda Victor Turner Gennep \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 bir rit\u00fcel eylemi tespit etmi\u015ftir: e\u015fik \u00f6ncesi, e\u015fik ve e\u015fik sonras\u0131. Ya\u015fam\u0131n bir a\u015famadan \u00f6tekine giden bir ge\u00e7i\u015fler dizgesi oldu\u011funu ve t\u00fcm ya\u015fam boyunca her bir ad\u0131m\u0131n bir rit\u00fcelle belirlendi\u011fine i\u015faret eder(\u00c7evik, ?:18).<\/p>\n\n\n\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bir rit\u00fcelin e\u015fik a\u015famas\u0131nda iki\u00a0\u015fey yerine getirilir. Birincisi, rit\u00fcele maruz kalanlar ge\u00e7ici olarak \u201chi\u00e7\u201d olurlar, u\u00e7 noktada k\u0131r\u0131lgan hale gelerek de\u011fi\u015fime a\u00e7\u0131k olurlar. Ki\u015filer ge\u00e7mi\u015f\u00a0kimliklerinden ve sosyal d\u00fcnyan\u0131n stat\u00fclerinden s\u0131yr\u0131l\u0131r,\u00a0 \u015fu veya bu olmad\u0131klar\u0131,\u00a0 \u015furada veya burada olmad\u0131klar\u0131, bir sosyal kendilikten di\u011ferine seyahatin ortas\u0131nda olduklar\u0131 bir zaman ve mek\u00e2na girerler. Bu zaman i\u00e7inde, g\u00fc\u00e7s\u00fcz ve kimliksizdirler.\u00a0 \u0130kinci olarak, e\u015fik a\u015famas\u0131 boyunca, ki\u015filere yeni kimlikleri kaz\u0131n\u0131r ve yeni kimliklerinin g\u00fcc\u00fc \u00f6\u011fretilir. Bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirmeyi yerine getirmek i\u00e7in bir\u00e7ok yol vard\u0131r. Ki\u015filer yemin edebilir, ilim \u00f6\u011frenebilir, \u00f6zel eylemler \u00f6\u011frenebilir, korkutulabilir, s\u00fcnnet edilebilir veya d\u00f6vme yap\u0131labilir. K\u00fclt\u00fcrden k\u00fclt\u00fcre, gruptan gruba, t\u00f6renden t\u00f6rene de\u011fi\u015fen olas\u0131l\u0131klar say\u0131s\u0131zd\u0131r. Bir rit\u00fcelin e\u015fik a\u015famas\u0131n\u0131n sonucunda, eylemler ve….<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
HAZIRLAYAN : ZEL\u0130HA SAYILI K\u00dc\u00c7\u00dcK G\u0130R\u0130\u015e Rit\u00fcel kelime olarak \u201cayin\u201d anlam\u0131na gelmektedir. Bu ba\u011flamda rit\u00fceli anlamak i\u00e7in din, mit, b\u00fcy\u00fc, sembol kavramlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde incelemek gerekmektedir. Mit; Geleneksel olarak yay\u0131lan veya toplumun hayal g\u00fcc\u00fc etkisiyle bi\u00e7im de\u011fi\u015ftiren alegorik bir anlat\u0131m\u0131 olan halk hikayesi, mitos olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r[1]. \u00c7al\u0131\u015fmada, din ve sembol kavramlar\u0131 da Durkheim\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerinden faydalanarak a\u00e7\u0131klanmaya […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2455","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zsk-calismalari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2455","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2455"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2455\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2456,"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2455\/revisions\/2456"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2455"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2455"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/elyapimitablo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2455"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}